Cezâ’ir ve’l-Mülûk isimli eserine ilk olarak Cihan Okuyucu’nun bir makalesinde tesadüf ettim. Cezayir’de Université d’Alger 2’de öğretim üyesi olarak görevlendirilmemle birlikte ilk işim Okuyucu’nun makalesinde sözünü ettiği nüshaya ulaşmak oldu. Cezayir Millî Kütüphanesi (C) yazma eserler bölümünde kayıtlı nüshaya kütüphane sorumlusu Fettouma Benyahia’nın da yardımları ile ulaşabildim. Eserle ilgili literatür çalışması yaptıktan sonra eserin Konya Mevlana Müzesi İhtisas Kütüphanesi (K) nüshası hakkında yapılmış bir yüksek lisans tezi olduğunu gördüm. İki nüshayı karşılaştırdığımda her iki nüshada da birbirini tamamlayıcı ifadeler olduğunu tespit ettim ve Konya Mevlana Müzesi İhtisas Kütüphanesi (K) nüshası ile Cezayir Millî Kütüphanesi (C) nüshasını esas alarak tenkitli bir metin oluşturmaya karar verdim. Mustafâ bin Hasan’ın Tibrü’l-Mesbûk fî Cihâdi Guzâti’l- Cezâ’ir ve’l-Mülûk adlı eserini konu edinen bu çalışma üç ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, Mustafâ bin Hasan’ın hayatı ile birlikte eserin adı, yazılış tarihi ve yazılma sebebi hakkında bilgiler verilmiştir. Söz konusu bilgiler, hem Tibrü’l-Mesbûk fî Cihâdi Guzâti’l-Cezâ’ir ve’l-Mülûk adlı eser üzerine çalışma yapan araştırmacıların tespitlerinden hem de eserin kendisinden elde edilmiştir. İkinci bölümde, eserin kurgusal yapısı ile dil ve üslûp alınan örneklerle açıklanmıştır. Bunlara ek olarak, eserde
tespit edilen benzetmeler, deyimler ve ikilemeler ayrı başlıklar altında değerlendirilmiştir. Üçüncü ve son bölümde ise Konya Mevlana Müzesi İhtisas Kütüphanesi (K) nüshası ile Cezayir Millî Kütüphanesi (C) nüshaları karşılaştırılmış, gerekli tashihler yapılmış ve eserin tenkitli neşri hazırlanmıştır. Ayrıca eserin Konya Mevlana Müzesi İhtisas Kütüphanesi (K) nüshasının tıpkıbasımına daha önce bir yüksek lisans çalışmasında yer verildiğinden dolayı burada sadece Cezayir Millî Kütüphanesi (C) nüshasının tıpkıbasımı verilmekle yetinilmiştir.